David Graeber, Bullshit jobs: Μια θεωρία

Θα μου άρεσε αυτό το βιβλίο να γίνει ένα βέλος που στοχεύει στην καρδιά του πολιτισμού μας. Κάτι δεν πάει καθόλου καλά με αυτό που έχουμε φτιάξει οι ίδιοι.

Έχουμε γίνει ένας πολιτισμός που βασίζεται στην εργασία – ούτε καν στην «παραγωγική εργασία», μα στην εργασία ως αυτοσκοπό και με αυτοτελή σημασία. Έχουμε καταλήξει να πιστεύουμε ότι οι άνδρες και οι γυναίκες που δεν εργάζονται περισσότερο απ’ όσο οι ίδιοι επιθυμούν σε θέσεις που δεν τους αρέσουν ιδιαίτερα είναι άνθρωποι κακοί, άνθρωποι που δεν αξίζουν την αγάπη, τη φροντίδα ή την υποστήριξη από την κοινότητά τους. Είναι σαν να συναινούμε συλλογικά στην ίδια την υποδούλωσή μας.

Η βασική πολιτική αντίδραση στη συνειδητοποίηση ότι ασχολούμαστε τον μισό μας χρόνο με εντελώς ασήμαντες ή ακόμα και αντιπαραγωγικές δραστηριότητες –συχνά υπό τις εντολές ενός ατόμου που αντιπαθούμε– είναι να δυσανασχετούμε με μνησικακία στη σκέψη ότι υπάρχουν κάποιοι άλλοι εκεί έξω που δεν έχουν πέσει στην ίδια παγίδα. Κατά συνέπεια, το μίσος, η μνησικακία και η καχυποψία έχουν γίνει η συγκολλητική ουσία της κοινωνίας. Πρόκειται για μια καταστροφική κατάσταση. Εύχομαι να τελειώσει κάποτε.

David Graeber

Τον Αύγουστο του 2013, ο David Graeber δημοσίευσε ένα προκλητικό άρθρο με τίτλο «Για το φαινόμενο των φουμαροδουλειών» ως ένα είδος πειράματος. Το άρθρο διαδόθηκε πολύ γρήγορα ανά τον κόσμο και προκάλεσε σειρά έντονων αντιπαραθέσεων και συζητήσεων, δίνοντας το έναυσμα τη διενέργεια επίσημων στατιστικών ερευνών, ενώ συστημικά έντυπα παγκόσμιας κυκλοφορίας έσπευσαν να διαψεύσουν το φαινόμενο. Πολύ γρήγορα, άνθρωποι απ’ όλο τον κόσμο άρχισαν να στέλνουν μηνύματα στον συγγραφέα, αναγνωρίζοντας τον εαυτό τους στο κείμενό του: άνθρωποι εγκλωβισμένοι σε αυτές τις άχρηστες, ανούσιες και βλαπτικές, πλην όμως καλοπληρωμένες δουλειές, μόνο και μόνο επειδή έπρεπε να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους. Την ίδια στιγμή, οι δουλειές που είναι σημαντικές για τη συνοχή της κοινωνίας και προσφέρουν σε αυτή πληρώνονται όλο και λιγότερο.

Με αφορμή αυτό το πρωτογενές υλικό, ο David Graeber διερωτάται για την εξέλιξη της κοινωνίας μας και εμβαθύνει την ανάλυσή του για την εξέλιξη του καπιταλισμού στην παρούσα φάση του, τη φάση του μανατζερικού φεουδαρχισμού, όπως τη χαρακτηρίζει ο ίδιος.

* * *

Ο David Graeber (1961-2020) ήταν ανθρωπολόγος, καθηγητής στα πανεπιστήμια Goldsmith’s και London School of Economics, ενεργός στα κινήματα κατά της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης και στο Occupy Wall Street, αναρχικός και συγγραφέας πολλών άρθρων και βιβλίων.

Από τις εκδόσεις Στάσει εκπίπτοντες κυκλοφορούν τα βιβλία:

- Αποσπάσματα μιας αναρχικής ανθρωπολογίας (2007)

- Κίνημα, βία, τέχνη και επανάσταση (2009, 2020)

- Στο λυκόφως των πρωτοποριών (2012)

- Χρέος, τα πρώτα 5000 χρόνια (2013)

- Στις απαρχές του σύγχρονου αδιεξόδου (2019)

- Πού πήγε το μέλλον; (2021)

Margaret Killjoy: Χώρα φαντασμάτων

Ο Δήμος Χοράτσκι είναι Μπορόλος δημοσιογράφος και κυνικός πατριώτης, που έχει αφήσει πίσω του τις ημέρες της σκανδαλοθηρίας. Αλλά όταν η εφημερίδα του τον στέλνει στο μέτωπο, ενσωματώνεται στον Αυτοκρατορικό Στρατό και μπροστά του αποκαλύπτεται η γυμνή πραγματικότητα της αποικιακής επέκτασης.

Οι περιπέτειές του τον οδηγούν μέσα από χωριά και αγροτικές κατοικίες στη σπουδαία προσφυγική πόλη της Ρονόπλ, χτισμένη από γυαλί, ατσάλι, και πέτρα, ενόσω ένας πόλεμος μαίνεται γύρω του. Η αυτοκρατορία πολεμά για άνθρακα και σίδηρο, οι αναρχικοί, όμως, της Ρον πολεμούν για τον τρόπο ζωής τους.

Η Μάργκαρετ Κιλτζόι είναι συγγραφέας και μουσικός. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Μέριλαντ, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της ενήλικης ζωής της το πέρασε περιπλανώμενη. Έχει γράψει διηγήματα και μυθιστορήματα, ήταν υπεύθυνη έκδοσης του περιοδικού SteamPunk και έχει επιμεληθεί συλλογικούς τόμους λογοτεχνίας και πολιτικής. Είναι, μεταξύ άλλων, μέλος της φεμινιστικής black metal μπάντας Feminazgûl και του dark pop σόλο πρότζεκτ Nomadic War Machine. Είναι τρανς και αναρχική.

Francis Dupuis-Déri, Black Bloc: Η ελευθερία και η ισότητα διαδηλώνουν

Μέσα σε σύννεφα δακρυγόνων, βαριά οπλισμένοι αστυνομικοί έρχονται αντιμέτωποι με φιγούρες μαυροφορεμένων μασκοφόρων που κάνουν τον δρόμο να πάλλεται. Είναι το “μπλακ μπλοκ”. Η μαύρη σημαία της αναρχίας ανεμίζει πάνω από το πανδαιμόνιο, ενώ εκσφενδονίζονται μπουκάλια και πέτρες, ενίοτε ακόμη και βόμβες μολότοφ. Οι αστυνομικοί ρίχνουν σωρηδόν χειροβομβίδες δακρυγόνων και σφαίρες από καουτσούκ, κάπου-κάπου και πραγματικές σφαίρες. Αντί για σκηνικό, υποκαταστήματα τραπεζών ή καταστήματα πολυεθνικών με προσόψεις μουτζουρωμένες με γκράφιτι και σπασμένες βιτρίνες.

Η εικόνα αυτή που περιγράφει ο συγγραφέας του Εξηγώντας την αναρχία στον μπαμπά μου και η οποία εμφανίζεται σε κάθε διεθνή φιέστα που οργάνωσαν οι πραγματικοί ή επικοινωνιακοί φορείς των ελίτ ύστερα από τη «μάχη του Σιάτλ» το 1999 και για 15 χρόνια περίπου, καθόρισε την ατζέντα της διαφωνίας με τη διαδικασία της Παγκοσμιοποίησης της κυριαρχίας και της εκμετάλλευσης.

Τόσο τα κυρίαρχα Μέσα όσο και οι κριτικές της σύννομης αριστεράς έσπευσαν να κατηγοριοποιήσουν ιδιαίτερα αρνητικά τόσο τον τρόπο αυτόν εκδήλωσης της διαφωνίας όσο και τα πραγματικά υποκείμενα  αυτής της πρακτικής, εστιάζοντας κυρίως στη βία και στην ανωνυμία.

Ο Francis Dupuis-Déri, αντίθετα, ερευνά το φαινόμενο σε βάθος και με τη βοήθεια των ίδιων των ακτιβιστών που συμμετείχαν σε μπλακ μπλοκ, καταθέτοντας όλα τα ιστορικά, ιδεολογικά, υποκειμενικά στοιχεία που συνέδραμαν στην εμφάνιση στο προσκήνιο, με αυτή την έμπρακτη μορφή, της ελευθερίας και της ισότητας.

Σωτήρης Θεοχάρης, Ξημερώνει στην οδό Ιφιγένειας

Το Ξημερώνει στην Οδό Ιφιγένειας είναι σκοτεινό και ταυτόχρονα λαμπερό, με το μαύρο χιούμορ να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο καθώς οι καταστάσεις διαδέχονται ανελέητα η μια την άλλη – αεροπειρατές χωρίς ελπίδα, βολεμένοι αστοί που έχουν κουκουλώσει το επαναστατικό τους παρελθόν προς όφελος μιας μάταιης αναγνώρισης, αληθινοί και ψεύτικοι ήρωες.

Η Οδός Ιφιγένειας είναι ένας δρόμος και παράλληλα μια διαδρομή. Αν την ακολουθήσεις μπορεί να σε βγάλει κάπου, μπορεί και πουθενά. Εξάλλου δεν έχει σημασία. Ο Σωτήρης Θεοχάρης, σε αυτό το πρώτο ολοκληρωμένο του έργο, βάζει τον πανκ εαυτό του σε δοκιμασία και καλεί τον αναγνώστη να διαβάσει πίσω και πέρα από τις λέξεις για να ανακαλύψει αλήθειες που, ενώ υποσυνείδητα τις γνωρίζει πολύ καλά, στην πραγματικότητα φοβάται να τις ομολογήσει επειδή ο καθρέφτης που έχει μπροστά του παραείναι φθαρμένος…

Ο Σωτήρης Θεοχάρης είναι πολλά χρόνια στο κουρμπέτι του ελληνικού πανκ ροκ. Ξεκίνησε να σπέρνει τον πανικό στις αρχές της δεκαετίας του ’80 με τους ιστορικούς Αδιέξοδο, για να συνεχίσει μετά τη διάλυσή τους στις μπάντες NoMind, Στάχτες, Ηχογλυκαιμία, Σπυριδούλα, και να καταλήξει τον τελευταίο καιρό να παίζει με τους ANFO και τα Ανώμαλα Ρίμματα. Ταυτόχρονα γράφει συχνά και τακτικά. Το Ξημερώνει στην οδό Ιφιγένειας είναι το πρώτο του βιβλίο.

Emmanuel Lizcano, Ο επιστημονικός φονταμενταλισμός

Αν κάποιος θέλει να ελέγξει την ορθότητα οποιασδήποτε διατύπωσης των λεγόμενων επιστημών θα βρεθεί αμέσως βυθισμένος σε ένα πυκνό συνονθύλευμα από επιχειρήματα αυθεντίας, όργανα χωρίς δυνατότητα πρόσβασης και ακατανόητη ορολογία που γρήγορα θα τον κάνουν να μετανιώσει για τις κριτικές του αμφιβολίες. Και αν αυτός ο απίθανα περίεργος άνθρωπος επιμείνει σε αυτή την τόσο επιστημονική συμπεριφορά της αμφιβολίας απέναντι σε ένα ισχυρισμό που δεν μπορεί να επαληθεύσει ο ίδιος, σύντομα θα βρεθεί αντιμέτωπος με κάποιο οργισμένο πνεύμα που θα του ξεφουρνίσει: «Ποιος είναι ακριβώς ο σκοπός σου; Να καταστρέψεις την επιστήμη; Να επιστρέψουμε στη βαρβαρότητα;» Είναι η ίδια αγωνία που πλήττει τους θεολόγους μπροστά στην ασέβεια των προοδευτικών, η ίδια αγωνία που πλήττει τους πιστούς στη δημοκρατία μπροστά στην κριτική της αυξανόμενης αντιδημοτικότητάς της.

Ο Εμμάνουελ Λιθκάνο, μαθηματικός και διδάκτωρ φιλοσοφίας, παρουσίασε μια πρώτη μορφή του ανά χείρας κειμένου στο διεθνές αναρχικό συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στη Γκρενόμπλ της Γαλλίας το 1996, με θέμα την ελευθεριακή κουλτούρα.

Το κείμενο πυροδότησε αρκετές συζητήσεις στον ισπανόφωνο και γαλλόφωνο κόσμο του αναρχικού κινήματος, οδηγώντας τον συγγραφέα σε επανεπεξεργασία του και επαναδημοσιεύσεις του σε ελευθεριακά έντυπα, μέχρι να πάρει την παρούσα του μορφή που δημοσιεύουμε στα ελληνικά.

Gabriel Kuhn, Η ζωή κάτω από την πειρατική σημαία

Σκέψεις για τη χρυσή εποχή της πειρατείας

Ο Jolly Roger, η μαύρη σημαία με τη νεκροκεφαλή, «το λάβαρο του Βασιλιά Θανάτου», είναι το πλέον αναγνωρίσιμο σύμβολο των πειρατών της Χρυσής Εποχής. Μαζί με τη φιγούρα του πειρατή που τη συνοδεύει έχει εντυπωθεί στη μαζική κουλτούρα μέσω της λογοτεχνίας και του κινηματογράφου.

Οι ιστορικοί τοποθετούν την πειρατεία της Χρυσής Εποχής στην περίοδο ανάμεσα στο 1690 έως και το 1725 περίπου, με γεωγραφική αφετηρία την Καραϊβική και ακτίνα δράσης ως τον Ινδικό Ωκεανό και τη δυτική ακτή της Αφρικής.

Ο Jolly Roger, πέρα από την ευρύτερη καταναλωτική εκδοχή του όμως, συχνά χρησιμοποιείται για να δηλώσει μιας πράξη αντίστασης απέναντι στους ισχυρούς αυτού του κόσμου.

Ποιοι ήταν όμως αυτοί οι διαβόητοι πειρατές, οι οποίοι στην ακμή της ιστορικής τους παρουσίας δεν ξεπέρασαν ποτέ τους 2500 ανθρώπους, και οι οποίοι παρόλα αυτά συνεχίζουν να προκαλούν τη φαντασία και το ενδιαφέρον ανά τον κόσμο τρεις αιώνες μετά;

Ο Gabriel Kuhn στο βιβλίο αυτό καταγράφει την ιστορία των πειρατών της Χρυσής Εποχής υπό το πρίσμα της πολιτιστικής και πολιτικής κληρονομιάς τους. Διερωτάται αν η θετική εντύπωση που προκαλούν στη λαϊκή φαντασία και η σταθερή αναφορά των συμβόλων τους από σύγχρονους ριζοσπάστες εδράζεται σε έναν ρομαντικό μύθο ή σε πραγματικά ιστορικά δεδομένα.

Terry Bisson, Αυτοί που έμειναν πίσω

Φανταστείτε να ανοίγατε το ραδιόφωνο και να ακούγατε τα νέα για την εξαφάνιση εκατομμυρίων ηγετικών προσωπικοτήτων σε ολόκληρο τον κόσμο τη νύχτα, αλλά και την προηγούμενη νύχτα, καθώς περιστρέφεται η υδρόγειος. Για ένα Συμβάν που διήρκεσε είκοσι τέσσερις ώρες και αναμένεται να οδηγήσει σε κρίσεις και σοβαρές ελλείψεις, καθώς το ένστολο προσωπικό ασφαλείας, οι CEO των εταιρειών, οι επικεφαλής των κορυφαίων θρησκειών εξαφανίστηκαν επίσης μυστηριωδώς.

Έναν κόσμο χωρίς τους επικεφαλής των κρατών και έναν μυστήριο νέο Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών να αναγγέλλει μια νέα Παγκόσμια Κυβέρνηση.

Φανταστείτε μία και μοναδική μετά θάνατον συνάντηση ανθρώπων που συνέβαλαν στους αγώνες για τα κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα και στις επιστήμες, όπως ο Πολ Ρόμπσον και ο Αϊνστάιν, με τον ιδρυτή του FBI, Χούβερ.

Και όλα αυτά να έχουν βγει από το κεφάλι μιας ακόμη φωνής της σύγχρονης Aμερικής, του Τέρι Μπίσον.

Προϊόν τόσο της Νέας Αριστεράς όσο και του Παλαιού Νότου, ο Τέρι Μπίσον έχει γράψει για εφημερίδες και περιοδικά, για τον κινηματογράφο και το θέατρο, είναι συγγραφέας βιβλίων, παιδικών βιβλίων και κόμικς, ενώ έχει εργαστεί ως επιμελητής εκδόσεων και μηχανικός αυτοκινήτων.

Francisco Ferrer i Guàrdia, Το Μοντέρνο Σχολείο: Η καταγωγή και τα ιδανικά του

«Δεν διστάζουμε να δηλώσουμε πως επιθυμούμε ανθρώπους που θα εξελίσσονται εσαεί, ικανούς να καταστρέφουν και να ανανεώνουν συνεχώς τα διαθέσιμα μέσα και να ανανεώνονται οι ίδιοι, ανθρώπους που η διανοητική τους ανεξαρτησία θα είναι η ανώτερη δύναμή τους και δεν θα υποτάσσονται σε κανέναν. Ανθρώπους ανοιχτούς στα καλύτερα πράγματα, πρόθυμους να καλωσορίζουν νέες ιδέες, που θα φιλοδοξούν να ζήσουν πολλαπλές ζωές κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Η κοινωνία μας φοβάται τέτοιους ανθρώπους ̇ επομένως, δεν μπορεί κανείς να περιμένει πως θα επιθυμεί ένα εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο θα τους δημιουργεί».

Ο Φρανσίσκο Φερέρ (1859-1909) υπήρξε ριζοσπάστης παιδαγωγός, ιδρυτής του Μοντέρνου Σχολείου, αναρχικός και μάρτυρας του κινήματος της ελεύθερης σκέψης. Εκτελέστηκε ύστερα από δολοπλοκίες του κρατικού και εκκλησιαστικού κατεστημένου της εποχής του, αφήνοντας ως παρακαταθήκη τις ρηξικέλευθες ιδέες του για μια παιδαγωγική της ελευθερίας.

Todd May, Ζωή με σημασία: Ανθρώπινο νόημα σε ένα σιωπηλό σύμπαν

«Πολλοί θα θέλαμε το σύμπαν να μας καλοδεχόταν σαν να ήμασταν εκείνοι που περίμενε. Να μας προσκαλούσε με έναν αέρα πραγματοποιημένης προσδοκίας και να μας ρωτούσε για όσα κάναμε στη ζωή μας, τα οποία θα τα είχαμε επιλέξει και θα μας είχαν δώσει νόημα. Θα προτιμούσαμε η ανθρώπινη ιδιότητά μας να ήταν χαραγμένη στη φύση των πραγμάτων σαν ένα τυπωθήτω που θα την έκανε –και μαζί κι εμάς– να έχει σημασία. Αν όχι αυτό, θα θέλαμε τουλάχιστον λίγη κοσμική υποστήριξη: ένα Θεό ή ένα τέλος που θα διασφάλιζε το νόημα των χρόνων που περνάμε εδώ.

Όμως τα πράγματα δεν είναι έτσι. Το σύμπαν είναι σιωπηλό. Δεν είμαστε οι εκλεκτοί, δεν μας περιμένει ούτε μας καλοδέχεται. Όπως μας δίδαξε ο Δαρβίνος, είμαστε μια τυχαιότητα της εξέλιξης. Τίποτα δεν οδήγησε στην ύπαρξή μας εκτός από τον μεταβαλλόμενο χαρακτήρα του μη ανθρώπινου περιβάλλοντος. Αν ένας αστεροειδής δεν είχε χτυπήσει τη Γη κοντά στη χερσόνησο του Γιουκατάν μπορεί να μην ήμασταν καν εδώ. Είμαστε ένα κοσμικό ατύχημα».

Τι είναι αυτό που κάνει μια ζωή να είναι όμορφη, καλή, να έχει νόημα; Στο μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας οι άνθρωποι προσπαθούσαν να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα μέσω της θρησκευτικής τους πίστης, των σχέσεών τους, και των έργων τους. Ο Τοντ Μέι σε αυτό το βιβλίο μας προκαλεί να σκεφτούμε υπό διαφορετικό πρίσμα τις απαντήσεις αλλά και το ίδιο το ερώτημα του νοήματος αντλώντας από ένα ευρύ πεδίο φιλοσοφικών και λογοτεχνικών πηγών, και από τη ζωή υπαρκτών ανθρώπων, σε έναν κόσμο όπου το σύμπαν και ο Θεός, για τον συγγραφέα, δεν είναι καθόλου οι παραδεδομένες πηγές της απάντησης.

Ο Τοντ Μέι διδάσκει φιλοσοφία στο πανεπιστήμιο Clemson της Νότιας Καρολίνας τα τελευταία 30 χρόνια. Παράλληλα με την πανεπιστημιακή του διδασκαλία διδάσκει φιλοσοφία σε τοπικές φυλακές και είναι ενεργός στην αντιρατσιστική τοπική κοινότητα. Έχει γράψει 15 βιβλία φιλοσοφίας με κύριο ενδιαφέρον τη γαλλική σκέψη και κυρίως τους Μισέλ Φουκό και Ζιλ Ντελέζ, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει στρέψει το ενδιαφέρον του σε θέματα που αφορούν τα βασικά χαρακτηριστικά της ανθρώπινης ζωής όπως η θνητότητα, η ευθραυστότητα, το νόημα, η φιλία κ.α.

Από τις εκδόσεις Στάσει εκπίπτοντες κυκλοφορούν το βιβλίο του Θάνατος, αντιμέτωποι με τη θνητότητά μας και το κείμενό του «Είναι η μεταδομιστική θεωρία αναρχική;» στον συλλογικό τόμο Εισαγωγή στον μετα-αναρχισμό.

Dennis Danvers: Η αναγέννηση ενός επαναστάτη

«Θέλεις την αλήθεια; Πολύ καλά. Θα σου πω την αλήθεια, όλη την αλήθεια. Έπρεπε νʼ αλλάξω τις ημερομηνίες για να τις κάνω πιο αληθοφανείς. Τα περισσότερα απʼ αυτά τα άρθρα τα έγραψα πριν από 100 χρόνια. Η πραγματική ημερομηνία γέννησής μου είναι 9 Δεκεμβρίου του 1842. Ξέρεις το όνομά μου. Είμαι γνωστός στην ιστορία, απʼ όσο φαίνεται, είμαι ο Πιοτρ Κροπότκιν, που μερικές φορές με αποκαλούν και Αναρχικό Πρίγκιπα ‒ ένας επίμονος χαρακτηρισμός που απεχθάνομαι. Έφτασα σʼ αυτή την εποχή προχθές από το νεκροκρέβατό μου το 1921».

Στις 8 Φεβρουαρίου του 1921, ο Πιοτρ Κροπότκιν, γνωστός ήδη στην εποχή του, αναρχικός επαναστάτης και επιστήμονας, λίγο πριν από το θάνατό του δέχεται στο νεκροκρέβατό του την επίσκεψη ενός μυστηριώδους άντρα που του δίνει μια επιλογή: Να ξαναζήσει στο μέλλον ή να πεθάνει.

Παρά τα ερωτηματικά του, επιλέγει τη ζωή και το μέλλον, κι εκείνο που δείχνει αρχικά να είναι ένα θαύμα καταλήγει σ’ ένα πείραμα στο οποίο τα κίνητρα του χρονοταξιδιώτη και μελλοντικού του ευεργέτη είναι πολύ πιο μυστηριώδη απ’ ό,τι έχει αφήσει να φανεί.

Ο Ντένις Ντάνβερς μάς ταξιδεύει στη σκοτεινή ιστορία των ΗΠΑ μέσα από τα μάτια ενός ήρωα που διέδωσε όσο κανείς τη σημασία της αλληλοβοήθειας στην εξέλιξη των ανθρώπινων και μη ζώων.

Ένα βιβλίο για τις ανθρώπινες επιλογές και τις επιπτώσεις τους στο μέλλον και για τα σκοτεινά μονοπάτια που μπορεί να πάρει η επιστήμη.

David Graeber, Peter Thiel: Πού πήγε το μέλλον;

Τον Σεπτέμβριο του 2014 πραγματοποιείται μια δημόσια συζήτηση ανάμεσα σε δύο εκ διαμέτρου αντίθετες προσωπικότητες. Ένας δισεκατομμυριούχος επενδυτής, συνιδρυτής της Paypal και της Palantir, πρωτοπόρος στη δημιουργία κατασκοπευτικού λογισμικού σε συνεργασία με μυστικές υπηρεσίες, χρηματοδότης της εκστρατείας για την εκλογή του Τραμπ το 2016 —ο οποίος δηλώνει φιλελεύθερος— συνομιλεί με έναν ιδιαίτερα δημοφιλή και πολυμεταφρασμένο αναρχικό και ανθρωπολόγο για τις ματαιωμένες προσδοκίες και για ένα μέλλον που παραμένει σκοτεινό. Ο Ντέιβιντ Γκρέμπερ συναντά τον Πίτερ Τιλ σε μια ανοιχτή συζήτηση-σύγκρουση που φέρνει αντιμέτωπες τις αντιλήψεις δυο άσπονδων κόσμων.

Grégoire Chamayou: Το διαβατήριο του Φίχτε: μια φιλοσοφία της αστυνομίας

Αν έπρεπε να ορίσουμε την αστυνομία με βάση μία και μοναδική αρχή ή με βάση μία και μοναδική διατύπωση, θα έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε ένα ερωτηματικό σε αυτή την προσπάθειά μας. Θα συμπυκνωνόταν σε μία απλή και αμείλικτη ερώτηση: «Ποιος είσαι εσύ;» Αυτό που συνοψίζει την αστυνομία, αυτό που της δίνει την απόλυτη ουσία της, είναι αυτή η ανακριτικότητα, η οποία αντιστοιχεί επίσης στην πολύ συγκεκριμένη διαδικασία ‒τόσο οικεία πλέον σε εμάς‒ του ελέγχου της ταυτότητας: «Τα χαρτιά σας, παρακαλώ!»

Παρ’ όλα αυτά, η ερώτηση «ποιος είσαι;», διά στόματος της αστυνομίας, πάντα υπονοεί κάτι περισσότερο από μια πρόθεση απλής αναγνώρισης...

Ο Φίχτε, εκπρόσωπος μιας από τις πλέον θεωρησιακές εκφράσεις της φιλοσοφίας του Εγώ, το 1797 κατέρχεται από τα υψίπεδα του φιλοσοφικού του στοχασμού για να προτείνει συγκεκριμένα μέτρα, μέτρα αστυνομικά, οδηγώντας με ουσιαστικό τρόπο στην επινόηση ενός αστυνομικού μηχανισμού ταυτοποίησης, στη συγκρότηση μιας αστυνομικής τεχνολογίας του Εγώ. 

Ursula K. Le Guin: Το κύμα μέσα στο μυαλό

Ένα κύμα μέσα στο μυαλό, το ονομάζει [η Βιρτζίνια Γουλφ], και λέει ότι μια εικόνα ή μια συγκίνηση μπορεί να το δημιουργήσει – όπως μια πέτρα που πέφτει σε στάσιμα νερά, και οι κύκλοι βγαίνουν από το σιωπηλό κέντρο, σε τέλειο ρυθμό, και το μυαλό ακολουθεί αυτούς τους κύκλους, προς τα έξω και όλο προς τα έξω, ώσπου να μετατραπούν σε λέξεις ... όμως η δικιά της εικόνα είναι πιο μεγαλόπρεπη: το κύμα της είναι θαλασσινό κύμα, που ταξιδεύει απαλό και σιωπηλό για χίλια μίλια στον ωκεανό ώσπου χτυπάει την ακτή, και σκάει, σπάει και υψώνεται σ’ έναν αφρό λέξεων. Όμως το κύμα, η ρυθμική παρόρμηση, είναι πριν απ’ τις λέξεις, «δεν έχει σχέση με λέξεις». Έτσι η δουλειά του συγγραφέα είναι να αναγνωρίσει το κύμα, τη σιωπηλή φουσκοθαλασσιά, πολύ έξω στη θάλασσα, πολύ έξω στον ωκεανό του μυαλού, και να το ακολουθήσει ως την ακτή, όπου μπορεί να μετατραπεί ή να το μετατρέψουν σε λέξεις, όπου μπορεί να ξεφορτώσει την ιστορία του, να ξεβράσει τις εικόνες του, να σκορπίσει τα μυστικά του. Και να γυρίσει πίσω στον ωκεανό της ιστορίας.

Ursula K. Le Guin

Σε αυτή τη συλλογή κειμένων, η Ursula K. Le Guin, με την αστείρευτη ζωντάνια της, μας παρουσιάζει τις βιβλιοθήκες και τα διαβάσματά της, τη μάλλον ασυνήθιστη παιδική της ηλικία και τους προβληματισμούς της σε ζητήματα φύλου, μας μιλάει για τις εξελίξεις στη λογοτεχνία και για τις επιφυλάξεις της απέναντι στις ουτοπίες και τα όριά τους, τέλος μας προσκαλεί να μπούμε στο μυαλό της και να παρακολουθήσουμε τις σκέψεις της γύρω από την τέχνη της ανάγνωσης και της γραφής, υπογραμμίζοντας τη σπουδαιότητα του ρυθμού και επιμένοντας πάντα στην καίρια σημασία της δημιουργικής φαντασίας στη ζωή των ανθρώπων, μέσα σε έναν κόσμο όπου η πραγματικότητα των «ρεαλιστών» τείνει να ξεπεράσει τα χειρότερα δυστοπικά σενάρια που είχε ποτέ σκαρφιστεί η επιστημονική φαντασία. 

David Graeber: Κίνημα, βία, τέχνη & επανάσταση [β΄ έκδ. επαυξημένη]

Τα δοκίμια αυτού του βιβλίου αποτελούν προϊόν μιας μεταβατικής περιόδου σύγχυσης. Ήταν μια εποχή κατά την οποία ήταν πολύ δύσκολο να βρει κανείς ίχνη ελπίδας. Αν υπάρχει ένα ενιαίο θέμα σε αυτή τη συλλογή, αυτό είναι πως όλα εκκινούν από μια εκδοχή μιας περιόδου όπου όλα δείχνουν αφιλόξενα και καταθλιπτικά, ένδειξη κάποιας αποτυχίας, εμποδίου, αντισταθμιστικής δύναμης, ανοησίας του παγκόσμιου αντικαπιταλιστικού κινήματος, και προσπαθούμε να ανακτήσουμε κάτι από αυτό, κάποια κρυμμένη πτυχή που συνήθως δεν έχουμε προσέξει, κάποια γωνία από την οποία το ίδιο εμφανώς απελπιστικό τοπίο μπορεί να ιδωθεί τελείως διαφορετικά. 

David Graeber

Τα κείμενα που περιλαμβάνονται σε αυτό το βιβλίο έχουν γραφτεί και δημοσιευτεί από τον συγγραφέα, ανθρωπολόγο και ακτιβιστή, την περίοδο μεταξύ των ετών 2004 και 2010. Δημοσιεύτηκαν για πρώτη φορά σε μορφή βιβλίου στα ελληνικά, λίγο μετά τις μεθυστικές μέρες του Δεκέμβρη του 2008. Η παρούσα έκδοση περιλαμβάνει ένα επιπλέον κείμενο και την εισαγωγή της αγγλόφωνης έκδοσης, τα οποία δημοσιεύτηκαν λίγο αργότερα.

Βιβλιοπαρουσίαση: Το Ελατήριο, (σ)τάσεις φυγής

Διαβάστε σχετικά με το βιβλίο

Το ελατήριο: (σ)τάσεις φυγής

Η ζωή της βιβλικής πόρνης της Ιεριχούς, Ράαβ, εκτυλίσσεται σε παράλληλη αφήγηση με τον απελπιστικό βίο μιας ημίτρελης Νιγηριανής ιερόδουλης που προσεύχεται κάθε βράδυ, στοιβαγμένη μαζί με δεκάδες άλλες, πίσω απ’ τα αδιαφανή τζάμια ενός παλιού κρεοπωλείου στην Κυψέλη. Ένας δεσμοφύλακας επιλέγει ως πρότυπο της ζωής του έναν αποτυχημένο, νεκρό δραπέτη και γίνεται φονιάς, γιατί αρνείται να μεταμορφωθεί σε σκύλο. Ένας άνεργος προγραμματιστής αναποδογυρίζει τον κόσμο καταστρέφοντας την κατεστημένη, αισθητηριακή του πραγματικότητα με τη βοήθεια μιας παρομοίωσης. Ένας πρωτόγονος, άθεος τροφοσυλλέκτης αρνείται πεισματικά να θυσιαστεί για τους αιμοδιψείς θεούς της φυλής του. Μια καλλονή απ’ τη Βουλγαρία, θύμα σεξουαλικής εκμετάλλευσης, αγοράζεται από τον νεκροθάφτη υποψήφιο δήμαρχο μιας τουριστικής παραθαλάσσιας κωμόπολης για να γίνει η σύζυγός του, έπειτα από τη σχετική υπόδειξη των επικοινωνιολόγων του. Ο προϊστορικός εφευρέτης του τόξου συναντιέται μέσα σε ένα όνειρο με τον μοναχικό απόγονό του, που γυρεύει το νόημα της ζωής στη μητρόπολη ενός μακρινού γαλαξία...

Βιβλιοπαρουσίαση: Αδέρφια της ακτής, την Παρασκευή 6/3

Η πειρατεία πάντοτε σαγήνευε τους ρομαντικούς, τους ανήσυχους, τους ανθρώπους που δεν έχει πείσει η επίσημη αφήγηση αναφορικά με τα αίτιά της και την όλη της εξέλιξη.

Αν υποθέσουμε πως κάθε επίσημη αφήγηση της ιστορίας για κάθε σημείο της υδρογείου εκκινεί από μια κηλίδα αίματος πάνω στον χάρτη, αυτή την Παρασκευή βάζοντας τον μεγεθυντικό φακό στην πολύπαθη και εκτός δημοσιότητας Σομαλία και στο φαινόμενο της σύγχρονης πειρατείας, παρουσιάζουμε το βιβλίο Αδέρφια της ακτής στο στέκι Αντίπνοια στα Κ. Πετράλωνα.

David Graeber: Στις απαρχές του σύγχρονου αδιεξόδου

Η ανθρωπολογία με απορρόφησε, επειδή ανοίγει παράθυρα σε άλλες δυνατές μορφές κοινωνικής ύπαρξης. Μας υπενθυμίζει συνεχώς πως ό,τι νομίζουμε δεδομένο για τις αντιλήψεις μας και τον τρόπο ζωής μας, έχει ρυθμιστεί με άλλους τρόπους σε άλλα μέρη και χρόνους.

David Graeber

Ο ανθρωπολόγος David Graeber στο βιβλίο αυτό στοχάζεται γύρω από πέντε όρους που έχουν χρησιμοποιηθεί στην πολιτική και οικονομική θεωρία και έχουν αποτελέσει αφορμή για ουκ ολίγες αντιπαραθέσεις, ακόμα και για την ίδια τους τη σημασία.

Αξιοποιώντας το πλούσιο εθνογραφικό αρχείο που έχουμε στη διάθεσή μας σήμερα, δίνει απαντήσεις σε παλιά ερωτήματα και καταθέτει ερωτήματα για παλιές και σύγχρονες απαντήσεις, αναδεικνύει ζητήματα που αμφισβητούν πολλά από εκείνα που εμείς σήμερα θεωρούμε δεδομένα αναφορικά με τα αίτια και τους παράγοντες που έχουν οδηγήσει τον σύγχρονο ανθρώπινο πολιτισμό, σίγουρα όχι στην πρόοδο και την ευτυχία, αλλά σε ένα αδιέξοδο, όπου κάθε εναλλακτική δυνατότητα κοινωνικών σχέσεων δείχνει εντέχνως μη πραγματοποιήσιμη.

Iskashato: Αδέρφια της ακτής

Πραγματεία προς υπεράσπιση των Σομαλών πειρατών, καταδιωκόμενων από όλες τις μεγάλες δυνάμεις αυτού του κόσμου.

Γνωρίζετε μια χώρα που λέγεται Σομαλία; Είναι μια χώρα που έχει την ατυχία να βρέχεται από τα νερά μιας από τις μεγαλύτερες πλωτές λεωφόρους του κόσμου.

Πάνω από όλα όμως, είναι μια χώρα της οποίας η ακραία φτώχεια, οι εμφύλιοι πόλεμοι, ακόμα και η τρομακτική καταστροφή που προκάλεσε το τσουνάμι του Δεκέμβρη του 2004 στην τεράστια ακτογραμμή της, δεν ήταν αρκετά για να τη βγάλουν από την αφάνεια στην οποία είναι καταδικασμένα τα φτωχότερα μέρη αυτού του πλανήτη. Χρειάστηκε να εμφανιστεί μια ιδιαίτερα δραστήρια πειρατεία την επόμενη ακριβώς χρονιά από το καταστροφικό τσουνάμι, για να πέσουν πάνω σε αυτή την κατακερματισμένη από τους εμφυλίους χώρα οι παραμορφωτικοί φακοί των διεθνών Μ.Μ.Ε.

Η αυτόνομη συλλογικότητα Iskashato μας παρουσιάζει μια εις βάθος έρευνα γύρω από αυτήν την πειρατική δραστηριότητα, το ιστορικό της υπόβαθρο, την κοινωνική της διαστρωμάτωση, τα πολιτικά και οικονομικά της αίτια και όλο το διεθνές πλαίσιο της συστηματικής αδικίας που έχει δεχτεί ο πληθυσμός των ακτών της Σομαλίας. Με ντοκουμέντα από τις δίκες εις βάρος συλληφθέντων Σομαλών και ανάλυση των στρατιωτικών και νομικών ελιγμών των μεγάλων δυνάμεων, στην προσπάθειά τους να καταπνίξουν τις αντιστάσεις ενός πληθυσμού, ο οποίος αποφάσισε να διεκδικήσει την επιβίωσή του αναγκάζοντας τους εφοπλιστικούς ομίλους του κόσμου, το ΝΑΤΟ, και τα συμβούλια ασφαλείας όλων σχεδόν των διεθνών οργανισμών και των κρατών να ασχοληθούν μαζί τους.

Miguel Abensour: Η δημοκρατία ενάντια στο κράτος

«Tο κράτος δεν είναι η τελευταία λέξη του πολιτικού, η εκπλήρωσή του. Απεναντίας, δεν είναι παρά η συστηματική του μορφή, εκείνη που καταστρέφει το όλοι έκαστοι εν ονόματι του Ενός». Ξεκινώντας από τη θέση αυτή, ο Μιγκέλ Αμπενσούρ επιδιώκει να δείξει ότι η δημοκρατία ορθώνεται ενάντια στο κράτος, ως μορφή που γεννά μια ιδιότυπη σχέση κυριαρχίας και τείνει καταστατικά να υποκαταστήσει το πράττειν του λαού. Απορρίπτοντας την εναλλακτική επιλογή ανάμεσα στην υπεράσπιση της δημοκρατίας ως αξεπέραστου πλαισίου μετριοπαθούς διακυβέρνησης και στην απόρριψή της ως επιφαινομένου του καπιταλισμού, ο συγγραφέας προτείνει να σκεφτούμε την «εξεγειρόμενη δημοκρατία» ως πολιτική θέσμιση της κοινωνίας που αρνείται τις σχέσεις κυριαρχίας και αποσκοπεί στην εγκαθίδρυση ενός μη εξαναγκαστικού, εξισωτικού πολιτικού δεσμού. Στο εγχείρημά του αυτό, έχει ως αρωγό τον Μαρξ της Κριτικής της εγελιανής φιλοσοφίας του κράτους και του δικαίου όπως και των κειμένων για την Παρισινή Κομμούνα, τον οποίο διαβάζει ως στοχαστή της χειραφέτησης που ποτέ δεν έπαψε να αναμετριέται με το αίνιγμα της νεωτερικής προσταγής της αυτονομίας, αίνιγμα που παραμένει ζωντανό «στις κοινωνίες μας που είναι κοινωνίες κυριαρχίας και εκμετάλλευσης.

Miguel Abensour
Η δημοκρατία ενάντια στο κράτος: Ο Μαρξ και η μακιαβελική στιγμή
Μετάφραση-Eισαγωγή: Βίκυ Ιακώβου