Παρασκευή 3 Σεπτεμβρίου 2021

David Graeber (1961-2020)


Πέρασε ένας χρόνος από το απρόσμενο και πολύ δυσάρεστο νέο του θανάτου του David.

Πέρασαν 16 περίπου χρόνια από την πρώτη φορά που ήρθα σε επαφή με ένα κείμενό του, σε ένα τεύχος του περιοδικού ΑΥΤΟΝΟΜedia (#19) των εκδόσεων Ελευθεριακή Κουλτούρα. Το τεύχος είχε ως κεντρικό θέμα έναν απολογισμό για το κίνημα κατά της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης και η οπτική του μου είχε κεντρίσει αμέσως το ενδιαφέρον.

Ψάχνοντας υλικό του Ντέιβιντ, βρήκα το μόλις πρόσφατα (τότε) εκδοθέν βιβλίο του, το πρώτο που έκανε διεθνή επιτυχία αφού μεταφράστηκε σε 15 γλώσσες: τα Αποσπάσματα μιας αναρχικής ανθρωπολογίας.

Η επιτυχία του ήταν πρωτόγνωρη και είχε να συμβεί πολλά χρόνια διεθνώς για συγγραφέα που δηλώνει αναρχικός.

Η πρώτη κυκλοφορία των εκδόσεων Στάσει εκπίπτοντες ήταν αυτή, και ήταν η τέταρτη γλώσσα στην οποία εκδόθηκε μετά τα γαλλικά και τα ιαπωνικά.

Ακόμα θυμάμαι την πολύ ευχάριστη --στη διαδικασία και στην κατάληξη-- ηλεκτρονική αλληλογραφία μας, αρχικά στέλνοντας τη γνώμη μου για το βιβλίο και στη συνέχεια προσπαθώντας να βγάλω άκρη με τα δικαιώματα --τελείως άσχετος με την διαδικασία γαρ-- και δεν θα ξεχάσω ποτέ επίσης την πραγματική του υλική βοήθεια σε πολύ δύσκολες συνθήκες για τις εκδόσεις, όταν αργότερα θέλησα να βγάλω το δεύτερο σημαντικό του βιβλίο: το Χρέος, τα πρώτα 5000 χρόνια.

Αν του δήλωνα υπόχρεος, θα αμφισβητούσα το βασικό του επιχείρημα σε αυτό το βιβλίο, οπότε θα προτιμήσω να στηρίξω έμπρακτα ένα άλλο του επιχείρημα, εκείνο που λέει ότι είναι οι αξίες που συνέχουν και κινούν τον ανθρώπινο κόσμο και η αξία του έργου του Ντέιβιντ δεν έγκειται στην οικονομική επιτυχία των βιβλίων του ή στη δημοφιλία του.

Έγκειται στο ότι έβαλε το λιθαράκι του ώστε να γίνουν οι ιδέες της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ισότητας, της ελευθερίας και της αλληλεγγύης ξανά ευχάριστα δημοφιλείς.

Έγκειται στον τρόπο με τον οποίο πίστευε πως έπρεπε να δρουν αμφίδρομα και γενναιόδωρα η επιστήμη και η πολιτική.

Έγκειται στην εμπιστοσύνη του στους «από κάτω» πως πάντοτε μπορούν να βρουν τις λύσεις και στην «ξεροκεφαλιά» του για τις μικρές ή μεγαλύτερες νίκες των κινημάτων που δεν βλέπουμε να συμβαίνουν, ενώ θα έπρεπε να το κάνουμε.

Έγκειται στην επιμονή του στις ανθρώπινες δυνατότητες για μια καλύτερη συλλογική ζωή.

Έγκειται στη συνεχή προτροπή του να δούμε την ελπίδα ως το ύστατο κοινό αγαθό που με κάθε τρόπο πρέπει να αποφευχθεί η περίφραξή του.

Εις μνήμην.

Παρασκευή 30 Ιουλίου 2021

Dennis Danvers: Η αναγέννηση ενός επαναστάτη

«Θέλεις την αλήθεια; Πολύ καλά. Θα σου πω την αλήθεια, όλη την αλήθεια. Έπρεπε νʼ αλλάξω τις ημερομηνίες για να τις κάνω πιο αληθοφανείς. Τα περισσότερα απʼ αυτά τα άρθρα τα έγραψα πριν από 100 χρόνια. Η πραγματική ημερομηνία γέννησής μου είναι 9 Δεκεμβρίου του 1842. Ξέρεις το όνομά μου. Είμαι γνωστός στην ιστορία, απʼ όσο φαίνεται, είμαι ο Πιοτρ Κροπότκιν, που μερικές φορές με αποκαλούν και Αναρχικό Πρίγκιπα ‒ ένας επίμονος χαρακτηρισμός που απεχθάνομαι. Έφτασα σʼ αυτή την εποχή προχθές από το νεκροκρέβατό μου το 1921».

Στις 8 Φεβρουαρίου του 1921, ο Πιοτρ Κροπότκιν, γνωστός ήδη στην εποχή του, αναρχικός επαναστάτης και επιστήμονας, λίγο πριν από το θάνατό του δέχεται στο νεκροκρέβατό του την επίσκεψη ενός μυστηριώδους άντρα που του δίνει μια επιλογή: Να ξαναζήσει στο μέλλον ή να πεθάνει.

Παρά τα ερωτηματικά του, επιλέγει τη ζωή και το μέλλον, κι εκείνο που δείχνει αρχικά να είναι ένα θαύμα καταλήγει σ’ ένα πείραμα στο οποίο τα κίνητρα του χρονοταξιδιώτη και μελλοντικού του ευεργέτη είναι πολύ πιο μυστηριώδη απ’ ό,τι έχει αφήσει να φανεί.

Ο Ντένις Ντάνβερς μάς ταξιδεύει στη σκοτεινή ιστορία των ΗΠΑ μέσα από τα μάτια ενός ήρωα που διέδωσε όσο κανείς τη σημασία της αλληλοβοήθειας στην εξέλιξη των ανθρώπινων και μη ζώων.

Ένα βιβλίο για τις ανθρώπινες επιλογές και τις επιπτώσεις τους στο μέλλον και για τα σκοτεινά μονοπάτια που μπορεί να πάρει η επιστήμη.

Τετάρτη 7 Ιουλίου 2021

David Graeber, Peter Thiel: Πού πήγε το μέλλον;

Τον Σεπτέμβριο του 2014 πραγματοποιείται μια δημόσια συζήτηση ανάμεσα σε δύο εκ διαμέτρου αντίθετες προσωπικότητες. Ένας δισεκατομμυριούχος επενδυτής, συνιδρυτής της Paypal και της Palantir, πρωτοπόρος στη δημιουργία κατασκοπευτικού λογισμικού σε συνεργασία με μυστικές υπηρεσίες, χρηματοδότης της εκστρατείας για την εκλογή του Τραμπ το 2016 —ο οποίος δηλώνει φιλελεύθερος— συνομιλεί με έναν ιδιαίτερα δημοφιλή και πολυμεταφρασμένο αναρχικό και ανθρωπολόγο για τις ματαιωμένες προσδοκίες και για ένα μέλλον που παραμένει σκοτεινό. Ο Ντέιβιντ Γκρέμπερ συναντά τον Πίτερ Τιλ σε μια ανοιχτή συζήτηση-σύγκρουση που φέρνει αντιμέτωπες τις αντιλήψεις δυο άσπονδων κόσμων.

Δευτέρα 5 Ιουλίου 2021

Grégoire Chamayou: Το διαβατήριο του Φίχτε: μια φιλοσοφία της αστυνομίας

Αν έπρεπε να ορίσουμε την αστυνομία με βάση μία και μοναδική αρχή ή με βάση μία και μοναδική διατύπωση, θα έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε ένα ερωτηματικό σε αυτή την προσπάθειά μας. Θα συμπυκνωνόταν σε μία απλή και αμείλικτη ερώτηση: «Ποιος είσαι εσύ;» Αυτό που συνοψίζει την αστυνομία, αυτό που της δίνει την απόλυτη ουσία της, είναι αυτή η ανακριτικότητα, η οποία αντιστοιχεί επίσης στην πολύ συγκεκριμένη διαδικασία ‒τόσο οικεία πλέον σε εμάς‒ του ελέγχου της ταυτότητας: «Τα χαρτιά σας, παρακαλώ!»

Παρ’ όλα αυτά, η ερώτηση «ποιος είσαι;», διά στόματος της αστυνομίας, πάντα υπονοεί κάτι περισσότερο από μια πρόθεση απλής αναγνώρισης...

Ο Φίχτε, εκπρόσωπος μιας από τις πλέον θεωρησιακές εκφράσεις της φιλοσοφίας του Εγώ, το 1797 κατέρχεται από τα υψίπεδα του φιλοσοφικού του στοχασμού για να προτείνει συγκεκριμένα μέτρα, μέτρα αστυνομικά, οδηγώντας με ουσιαστικό τρόπο στην επινόηση ενός αστυνομικού μηχανισμού ταυτοποίησης, στη συγκρότηση μιας αστυνομικής τεχνολογίας του Εγώ. 

Τρίτη 22 Δεκεμβρίου 2020

Ursula K. Le Guin: Το κύμα μέσα στο μυαλό

Ένα κύμα μέσα στο μυαλό, το ονομάζει [η Βιρτζίνια Γουλφ], και λέει ότι μια εικόνα ή μια συγκίνηση μπορεί να το δημιουργήσει – όπως μια πέτρα που πέφτει σε στάσιμα νερά, και οι κύκλοι βγαίνουν από το σιωπηλό κέντρο, σε τέλειο ρυθμό, και το μυαλό ακολουθεί αυτούς τους κύκλους, προς τα έξω και όλο προς τα έξω, ώσπου να μετατραπούν σε λέξεις ... όμως η δικιά της εικόνα είναι πιο μεγαλόπρεπη: το κύμα της είναι θαλασσινό κύμα, που ταξιδεύει απαλό και σιωπηλό για χίλια μίλια στον ωκεανό ώσπου χτυπάει την ακτή, και σκάει, σπάει και υψώνεται σ’ έναν αφρό λέξεων. Όμως το κύμα, η ρυθμική παρόρμηση, είναι πριν απ’ τις λέξεις, «δεν έχει σχέση με λέξεις». Έτσι η δουλειά του συγγραφέα είναι να αναγνωρίσει το κύμα, τη σιωπηλή φουσκοθαλασσιά, πολύ έξω στη θάλασσα, πολύ έξω στον ωκεανό του μυαλού, και να το ακολουθήσει ως την ακτή, όπου μπορεί να μετατραπεί ή να το μετατρέψουν σε λέξεις, όπου μπορεί να ξεφορτώσει την ιστορία του, να ξεβράσει τις εικόνες του, να σκορπίσει τα μυστικά του. Και να γυρίσει πίσω στον ωκεανό της ιστορίας.

Ursula K. Le Guin

Σε αυτή τη συλλογή κειμένων, η Ursula K. Le Guin, με την αστείρευτη ζωντάνια της, μας παρουσιάζει τις βιβλιοθήκες και τα διαβάσματά της, τη μάλλον ασυνήθιστη παιδική της ηλικία και τους προβληματισμούς της σε ζητήματα φύλου, μας μιλάει για τις εξελίξεις στη λογοτεχνία και για τις επιφυλάξεις της απέναντι στις ουτοπίες και τα όριά τους, τέλος μας προσκαλεί να μπούμε στο μυαλό της και να παρακολουθήσουμε τις σκέψεις της γύρω από την τέχνη της ανάγνωσης και της γραφής, υπογραμμίζοντας τη σπουδαιότητα του ρυθμού και επιμένοντας πάντα στην καίρια σημασία της δημιουργικής φαντασίας στη ζωή των ανθρώπων, μέσα σε έναν κόσμο όπου η πραγματικότητα των «ρεαλιστών» τείνει να ξεπεράσει τα χειρότερα δυστοπικά σενάρια που είχε ποτέ σκαρφιστεί η επιστημονική φαντασία. 

Δευτέρα 14 Δεκεμβρίου 2020

David Graeber: Κίνημα, βία, τέχνη & επανάσταση [β΄ έκδ. επαυξημένη]


Τα δοκίμια αυτού του βιβλίου αποτελούν προϊόν μιας μεταβατικής περιόδου σύγχυσης. Ήταν μια εποχή κατά την οποία ήταν πολύ δύσκολο να βρει κανείς ίχνη ελπίδας. Αν υπάρχει ένα ενιαίο θέμα σε αυτή τη συλλογή, αυτό είναι πως όλα εκκινούν από μια εκδοχή μιας περιόδου όπου όλα δείχνουν αφιλόξενα και καταθλιπτικά, ένδειξη κάποιας αποτυχίας, εμποδίου, αντισταθμιστικής δύναμης, ανοησίας του παγκόσμιου αντικαπιταλιστικού κινήματος, και προσπαθούμε να ανακτήσουμε κάτι από αυτό, κάποια κρυμμένη πτυχή που συνήθως δεν έχουμε προσέξει, κάποια γωνία από την οποία το ίδιο εμφανώς απελπιστικό τοπίο μπορεί να ιδωθεί τελείως διαφορετικά. 

David Graeber

Τα κείμενα που περιλαμβάνονται σε αυτό το βιβλίο έχουν γραφτεί και δημοσιευτεί από τον συγγραφέα, ανθρωπολόγο και ακτιβιστή, την περίοδο μεταξύ των ετών 2004 και 2010. Δημοσιεύτηκαν για πρώτη φορά σε μορφή βιβλίου στα ελληνικά, λίγο μετά τις μεθυστικές μέρες του Δεκέμβρη του 2008. Η παρούσα έκδοση περιλαμβάνει ένα επιπλέον κείμενο και την εισαγωγή της αγγλόφωνης έκδοσης, τα οποία δημοσιεύτηκαν λίγο αργότερα.

Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου 2020

David Graeber, 1961 – 2020

Σοκ και θλίψη μόνο.

Μας άφησε ξαφνικά ένας καταπληκτικός άνθρωπος το έργο του οποίου είχαμε την χαρά και την τιμή να έχει συνδεθεί με το εκδοτικό μας ξεκίνημα, και το συνειδητό εκδοτικό παρόν και μέλλον μας.

Δύναμη και κουράγιο στη σύντροφό του και στους κοντινούς του ανθρώπους.

Ας κρατήσουμε το έργο του ζωντανό.